W skrócie
- Leśnicy pozyskują szyszki, aby wyhodować sadzonki niezbędne do odnawiania lasu i zalesiania terenów nieleśnych.
- Specjalistyczni zbieracze wspinają się na drzewa w celu ręcznego zrywania szyszek, ponieważ te często znajdują się w najwyższych partiach koron.
- W wyłuszczarniach zebrane szyszki poddawane są działaniu ciepłego powietrza, co pozwala na uwolnienie i odzyskanie nasion.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Po co leśnicy zbierają szyszki?
Nasiona sosny, świerka czy jodły rozwijają się w łuskach szyszek. Leśnicy pozyskują je do wysiewu w szkółkach leśnych. Wyhodowane tam sadzonki służą do odnawiania lasu, czyli wprowadzania kolejnego pokolenia drzew na terenie leśnym, oraz do zalesiania gruntów nieleśnych. Tam, gdzie nasiona z okolicznych drzew same dają wystarczająco dużo młodych siewek, można wykorzystać odnowienie naturalne.
Zbiory szyszek prowadzone są w wyznaczonych drzewostanach i na plantacjach nasiennych, a pochodzenie nasion musi być udokumentowane. Choć wyglądają one podobnie, to mogą być z drzew rosnących w różnych warunkach. Leśnicy muszą brać pod uwagę region pochodzenia materiału przy planowaniu miejsca, w którym zostanie on posadzony.
Jak zbiera się szyszki z drzew?
W gospodarczych drzewostanach nasiennych można zbierać szyszki z koron drzew ściętych podczas zaplanowanych prac. W wyłączonych drzewostanach nasiennych drzewa pozostawia się do kolejnych zbiorów. Po szyszki na stojących drzewach wchodzą wyspecjalizowani zbieracze, zwani szyszkarzami. Pracują z asekuracją, ręcznie zrywają szyszki i chowają je do worków, które po zapełnieniu opuszczają na ziemię. Lasy Państwowe opisywały zbiór na Podkarpaciu, gdzie najwyższe jodły sięgały niemal 50 metrów, a pierwsze gałęzie wyrastały na wysokości około 30 metrów. Szyszki rosły jeszcze wyżej, w szczytowej części korony. Wspinacz musiał więc pokonać długi odcinek pnia, zanim w ogóle mógł rozpocząć zbiory.
Kiedy zbiera się szyszki sosny i jodły?
Szyszki sosny zbiera się od późnej jesieni, najczęściej zimą, gdy nasiona są już dojrzałe, a łuski wciąż zamknięte. Z jodłą trzeba bardziej się pospieszyć i zbiory prowadzi się na przełomie sierpnia i września. Tutaj znaczenie ma pogoda, bo ciepłe i suche lato może przyspieszyć dojrzewanie szyszek. Szyszki jodły stoją pionowo na gałęzi, a gdy dojrzeją, ich łuski odpadają i uwalniają oskrzydlone nasiona. Dlatego właśnie rzadko zdarza się znalezienie całej szyszki jodły pod drzewem.
Nasiona z szyszki wydobywa wyłuszczarnia
Zebrane szyszki trafiają do wyłuszczarni, gdzie są ogrzewane ciepłym powietrzem. W miarę wysychania łuski odchylają się i uwalniają nasiona. Ten system można zaobserwować też w domu. Wystarczy położyć na parapecie znalezioną szyszkę z dowolnego drzewa i obserwować, jak łuski się otwierają w miarę wysychania. Natomiast po ich zwilżeniu wodą ponownie się do siebie zbliżą.
Następnie w wyłuszczarni oddziela się nasiona od skrzydełek i sortuje. Ile ich zostaje? W sezonie opisanym przez Nadleśnictwo Jedwabno ze 100 kg szyszek sosny z plantacji nasiennych uzyskiwano około 2 kg nasion. Część nasion trafia do chłodni. Zapas pozwala prowadzić siew w szkółkach także po latach, w których drzewa słabo obrodziły.
Źródła: ciekawe.hub.pl, lasy.gov.pl, jedwabno.olsztyn.lasy.gov.pl


