W skrócie
- Według Księgi Rodowodowej Żubrów na koniec 2024 roku w Polsce odnotowano łącznie 3060 żubrów, z czego większość żyła na wolności.
- Turyści mogą oglądać żubry w specjalnie przygotowanych zagrodach pokazowych, między innymi w Białowieskim Parku Narodowym, Kopnej Górze, Mucznem oraz na terenie Wolińskiego Parku Narodowego.
- Najlepszym okresem na zaobserwowanie wolno żyjących żubrów jest zima, kiedy zwierzęta gromadzą się w większe stada i wychodzą na pola w poszukiwaniu pokarmu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Ile żubrów żyje w Polsce?
Jeszcze sto lat temu przyszłość żubra zależała od niewielkiej grupy zwierząt zachowanych w hodowlach. Na szczęście sytuację udało się odmienić i dziś jego polska populacja liczona jest w tysiącach. Według Księgi Rodowodowej Żubrów na koniec 2024 roku w Polsce żyło 3060 żubrów: 2855 na wolności oraz 205 w 26 hodowlach zamkniętych.
W tym zestawieniu największą wolną populację miała Puszcza Białowieska, gdzie odnotowano 870 osobników. Dalej znalazły się Bieszczady z 764 żubrami oraz Puszcza Knyszyńska z 562. Stada zachodniej Polski liczyły łącznie 465 zwierząt. W Puszczy Boreckiej wykazano 138 żubrów, w Augustowskiej 31, w Lasach Janowskich 14, a w Puszczy Rominckiej 11.
Dostępne są również nowsze dane regionalne. Podczas zimowej inwentaryzacji przeprowadzonej w 2026 roku w polskiej części Puszczy Białowieskiej i na terenach przyległych doliczono się 1176 wolno żyjących żubrów.
Gdzie w Puszczy Białowieskiej można zobaczyć żubry?
Puszcza Białowieska pozostaje najbardziej rozpoznawalnym regionem występowania żubra w Polsce. Rezerwat Pokazowy Żubrów Białowieskiego Parku Narodowego leży przy drodze Hajnówka-Białowieża, około trzech kilometrów przed Białowieżą. To dobry cel podróży dla osób, które chcą obejrzeć żubry podczas zaplanowanego zwiedzania, zamiast liczyć na przypadkowe spotkanie w rozległym lesie.
Spotkanie ze stadem żyjącym na wolności ma zdecydowanie inny charakter. Zimą żubry częściej gromadzą się w większych grupach i wychodzą na pola wokół kompleksów leśnych. Dlatego wypatrywanie ich wyłącznie między pniami drzew może okazać się mniej skuteczne niż uważna obserwacja obrzeży puszczy. Najskuteczniejszym sposobem obserwacji jest korzystanie z punktów widokowych w godzinach porannych, kiedy żubry najczęściej wychodzą z lasu.
Żubry w Puszczy Knyszyńskiej i Kopnej Górze
Puszcza Knyszyńska jest jednym z najważniejszych obszarów występowania żubra w Polsce. Liczba 562 osobników w zestawieniu z 2024 roku pokazuje, że nie chodzi o niewielką, symboliczną grupę. Dla odwiedzających praktycznym celem jest udostępniona w styczniu 2024 roku Zagroda Pokazowa Żubrów w Kopnej Górze, prowadzona przez Nadleśnictwo Supraśl. Obejmuje około 20 hektarów, częściowo otwartych, częściowo porośniętych lasem.
Układ obiektu pozwala żubrom przechodzić między sektorami pod kładkami dla zwiedzających. Zwierzęta można obserwować również z dwóch wież widokowych, przy czym jedna jest wyposażona w windę. Taka konstrukcja obiektu daje możliwość spojrzenia na żubry z nietypowej perspektywy i niewielkiej odległości.
Jednak nawet tutaj zwierzęta mogą schować się między drzewami. Żeby zwiększyć swoją szansę na zauważenie ogromnego ssaka, warto zostawić sobie zapas czasu na spokojny spacer i obserwację. Według informacji nadleśnictwa z września 2026 roku wstęp jest bezpłatny. Trzeba tylko pamiętać, że w poniedziałki zagroda jest nieczynna dla zwiedzających.
Żubry w Bieszczadach. Dlaczego warto odwiedzić Muczne?
Bieszczady są kolejną ważną ostoją gatunku. W krajowym zestawieniu z 2024 roku odnotowano tu 764 wolno żyjące żubry. Rozległość górskich lasów sprawia jednak, że zaobserwowanie tych ssaków jest prawdziwym wyzwaniem. Dlatego też przygotowana jest zagroda pokazowa w Mucznem, przy trasie ze Stuposian do Mucznego. Prowadzi ją Nadleśnictwo Stuposiany. Obiekt działa od 2012 roku i pozwala włączyć spotkanie z żubrami do wycieczki po tej części gór.
Bieszczadzkie żubry, zarówno wolno żyjące, jak i te w hodowli w Mucznem, należą do linii nizinno-kaukaskiej. Pozostałe polskie żubry należą do linii nizinnej, nazywanej też białowieską.
Żubry na Mazurach i w zachodniej Polsce
Mapa występowania żubrów wykracza daleko poza Białowieżę i Bieszczady. Wolne stada żyją w Puszczy Boreckiej, Augustowskiej i Rominckiej, a także w Lasach Janowskich. Żubr nie jest również wyłącznie mieszkańcem wschodniej Polski, ponieważ w 2024 roku zachodnie stada liczyły łącznie 465 osobników.
Na zachodzie kraju żubry można oglądać w Zagrodzie Pokazowej Żubrów Wolińskiego Parku Narodowego, dzięki czemu można połączyć pobyt nad Morzem Bałtyckim z poznawaniem tych ogromnych ssaków.
Kiedy najłatwiej zaobserwować żubry?
Zima sprzyja obserwacji żubrów w okolicach Puszczy Białowieskiej. Zwierzęta tworzą wtedy większe skupiska i korzystają z miejsc dokarmiania. Częściej można je również zobaczyć na polach przy lesie. Świadomość zwyczajów żubrów pomaga pracownikom parków i leśników podczas corocznego liczenia.
Oczywiście podczas obserwacji trzeba trzymać się daleko od paśników i żubrów, a więc przydaje się lornetka. Należy pamiętać, że żubry są dzikimi, potężnymi zwierzętami, których waga może sięgać 700 kg w przypadku samców i 550 kg w przypadku samic. Dlatego zawsze trzeba zadbać o zachowanie odpowiedniej odległości, a podziwianie tych majestatycznych zwierząt jest najbezpieczniejsze z dostępnych punktów obserwacyjnych.
Nadleśnictwo Hajnówka zaleca obserwowanie wolno żyjących żubrów z odległości nie mniejszej niż 50 metrów. Jest to minimalny dystans i jeśli zauważy się zaniepokojenie zwierząt albo zmianę ich zachowania, trzeba zwiększyć odległość.
Źródła: ciekawi.hub.pl, hajnowka.bialystok.lasy.gov.pl, swiatoze.pl, bpn.gov.pl
