W skrócie
- Obecność larw w grzybach nie oznacza automatycznie toksyczności owocnika, jednak ze względów sanitarnych zaleca się unikanie zbierania takich okazów.
- Identyfikacja robaczywych grzybów jest możliwa poprzez przekrojenie trzonu, w którym widoczne są larwy lub wydrążone przez nie korytarze.
- Zostawienie uszkodzonych grzybów w lesie wspiera ekosystem, ponieważ larwy uczestniczą w przenoszeniu zarodników i stanowią element łańcucha pokarmowego.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Czy robaczywe grzyby są szkodliwe?
Słowo "robaczywy" opisuje obecność drobnych zwierząt lub śladów ich żerowania. Nie jest to jednak oznaka zepsucia. Dlatego właśnie zdatność takich grzybów do spożycia wymaga rozróżnienia obecności larw i stanu owocnika.
Owady i larwy występujące w grzybach nie są toksyczne, a ich obecność właściwie nie musi stanowić bezpośredniego zagrożenia. Jednocześnie nie oznacza to, że robaczywe grzyby nadają się do jedzenia. Zalecenia sanitarne są w tej kwestii bardzo ostrożne. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku radzi, żeby nie zbierać grzybów starych, spleśniałych, budzących wątpliwości, silnie nasiąkniętych wodą ani robaczywych. Jeśli jadalny gatunek grzyba uległ rozkładowi, może okazać się szkodliwy dla zdrowia. Dlatego najbezpieczniejszą decyzją jest pozostawienie robaczywego grzyba w lesie, bo larwy nie są zbyt apetycznym dodatkiem, a ich obecność może dodatkowo wskazywać na poważniejsze uszkodzenie owocnika.
Jakie robaki żyją w grzybach?
Bardzo łatwo jest sprawdzić, czy grzyb jest robaczywy. Zazwyczaj wystarczy przeciąć trzon. Jeśli są w nim widoczne drobne larwy albo wydrążone przez nie korytarze, to owocnik lepiej jest porzucić. Najczęściej spotykane są małe larwy muchówek. Są to owady należące do tego samego rzędu co muchy i komary, choć ich początkowe stadium życia jest znacznie mocniej związane z grzybami.
Kiedy jednak mówimy o robaczywych grzybach, nie da się sprowadzić tego do jednego gatunku owada. Przegląd naukowy Jevgeniego Jakovleva wskazuje, że grzybami odżywiają się larwy ponad tysiąca gatunków europejskich muchówek, które reprezentują około 40 rodzin. Jednak nie wszystkie one znajdziesz w trzonie i kapeluszu grzyba, bo ich siedliska obejmują też zmurszałe drewno, ściółkę i inne miejsca, w których rozwija się grzybnia.
Dodatkowo w owocnikach można znaleźć również chrząszcze i ich larwy oraz roztocza i inne bezkręgowce. Owocnik grzyba stanowi dla nich zarówno miejsce żerowania, jak i schronienie. Dla człowieka znalezienie takiego grzyba jest rozczarowaniem, a dla larwy jest on bezpiecznym schronieniem obfitym w pokarm.
Dlaczego jedne grzyby są bardziej robaczywe od innych?
Znaczenie mają przede wszystkim właściwości danego gatunku grzyba oraz wymagania siedliskowe owada. Istotną rolę odgrywa tu budowa strzępek i konsystencja grzybów. Nawet gatunki, które są od siebie odległe ewolucyjnie, mogą gościć podobne zespoły owadów, jeśli tylko owocniki mają zbliżoną strukturę i rozwijają się w podobnych warunkach. Są też owady związane z węższą grupą gospodarzy.
W europejskich borowikach i koźlarzach odnotowano m.in. grzybiarkę Mycetophila fungorum. Jednak w podobnych grzybach mogą rozwijać się różne owady. Bez profesjonalnego rozpoznania nie wiadomo też, czy trafiło się na pospolitego mieszkańca lasu, czy na rzadki gatunek.
Czy wystarczy wykroić robaczywą część grzyba?
Wycięcie fragmentu z widocznymi chodnikami usuwa uszkodzoną tkankę, ale nie gwarantuje bezpieczeństwa, bo nie wiadomo, czy pozostała część owocnika jest wolna od procesów rozkładu.
Nadleśnictwo Pułtusk ostrzega, że uszkodzenie spowodowane przez larwy może sprzyjać rozwojowi mikroorganizmów, przy czym usunięcie jedynie zasiedlonego fragmentu nie daje gwarancji, że zmiany nie zaszły w reszcie owocnika. Dlatego, jeśli znajdzie się robaczywe grzyby w lesie, lepiej ich nie zbierać.
Jaką rolę dla ekosystemu odgrywają larwy w grzybach?
Podziurawiony przez larwy grzyb wciąż jest istotną częścią ekosystemu. Robaki uczestniczą w sieci zależności, które potrafią połączyć grzyby, drobne bezkręgowce, drapieżniki i drzewa. Zarodniki grzybów pojawiają się w przewodach pokarmowych owadów żywiących się grzybami, a także u drapieżników żywiących się tymi bezkręgowcami.
Robaczywy grzyb nie jest zmarnowany, choć nie przyda się grzybiarzom. Jeśli po przekrojeniu trzonu zobaczysz larwy albo wydrążone przez nie korytarze, zostaw owocnik w lesie. Część larw rozwijających się w grzybach uczestniczy w przenoszeniu zarodników lub fragmentów grzybni.
Źródła: ciekawi.hub.pl, infowet.pl, gov.pl, nature.com
