W skrócie
- Łosie są dużymi i silnymi zwierzętami zamieszkującymi Polskę, które mimo zazwyczaj spokojnego usposobienia bywają niebezpieczne dla człowieka.
- Podczas bezpośredniego spotkania należy zachować dystans co najmniej 50 metrów, nie odcinać zwierzęciu drogi ucieczki oraz trzymać psa na smyczy.
- W sytuacji ataku zaleca się wykorzystanie osłon w postaci drzew lub samochodów, a na otwartej przestrzeni zwinięcie się w pozycję obronną i ochronę głowy rękami.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jakie jest najgroźniejsze zwierzę w Polsce?
Porównanie łosia z niedźwiedziem może wydawać się nietypowe, bo w końcu jedno jest pozornie spokojnym roślinożercą, a drugie wielkim drapieżnikiem. Jednak ślad ten prowadzi nas prosto na Alaskę, gdzie Departament Ryb i Zwierzyny podaje, że każdego roku więcej osób doznaje obrażeń w wyniku spotkań z łosiem niż niedźwiedziem, co jednak w znacznej mierze spowodowane jest większą populacją roślinożerców. Samo ryzyko podczas pojedynczego spotkania trudno jest oszacować, bo zarówno w Polsce, jak i na Alasce, większa liczba przypadków ataku łosia wiąże się z jego liczebnością.
W Polsce łoś kilkukrotnie był na skraju wyginięcia. Po 1945 roku w naszym kraju znajdowało się zaledwie kilkanaście osobników, których ostoją było Czerwone Bagno w dolinie Biebrzy. Z czasem było ich więcej, ale pod koniec lat 90. XX wieku ponownie pojawił się kryzys, gdy ich populacja została zredukowana do około 1,5 tys. osobników. Dopiero całkowity zakaz polowań na łosie wprowadzony w 2001 roku pozwolił znacząco zwiększyć ich liczebność. Obecne szacunki wskazują, że w Polsce żyje od ok. 30 do 45 tys. osobników, co też jest powodem, dla którego częściej dochodzi do spotkania tych zwierząt z człowiekiem.
Jak wygląda łoś?
Łoś euroazjatycki (Alces alces) to największy z naszych jeleniowatych. Ma masywny tułów, długie nogi i szerokie racice. Duży byk może mierzyć około dwóch metrów w kłębie i ważyć nawet ponad pół tony. Samica, nazywana klępą lub łoszą, jest nieco mniejsza. Młode nazywamy łoszakami. Szerokie łopaty są najbardziej rozpoznawalnym typem poroża i niemal każdy rozpozna po nich samca łosia, ale wiele osób nie wie, że u polskich osobników łosi częściej występują węższe, rozgałęzione badyle. Takie osobniki w gwarze łowieckiej są nazywane badylarzami.
Łoś może zaatakować człowieka
Szczególnej ostrożności wymaga spotkanie z samicą prowadzącą młode, co zresztą dotyczy większości zwierząt. Młode najczęściej przychodzą na świat w maju. Jeśli podczas spaceru zobaczysz przed sobą łoszaki, najlepiej ostrożnie zawróć i cofnij się tą samą drogą, bo samica prawdopodobnie jest blisko i może poczuć się zaniepokojona obecnością człowieka. Drugi okres, w którym spotkanie tych zwierząt może być szczególnie niebezpieczne, przypada na wrzesień i październik, bo właśnie wtedy trwa okres godowy łosi nazywany bukowiskiem, po którym samce zrzucają poroże.
Kiedy łosie poczują się zagrożone albo zaniepokojone, mogą zaatakować. Taka sytuacja może wystąpić, gdy podbiegnie do nich pies albo człowiek podejdzie zbyt blisko i przekroczy niewidzialną granicę wyznaczoną przez zwierzęta. Ważący kilkaset kilogramów łoś rozpoczynający szarżę może być bardzo niebezpieczny. Dlatego najlepiej obserwować zwierzęta z zalecanej odległości minimum 50 metrów, a w przypadku zauważenia zmiany zachowania zwierząt, lepiej się oddalić.
Jak się zachować przy spotkaniu z łosiem?
Kiedy zobaczysz łosia na ścieżce, jest niemal pewne, że on również doskonale zdaje sobie sprawę z twojej obecności. Należy wtedy zachować spokój i ostrożnie się wycofać lub wybrać inny kierunek dalszej drogi, pozwalający oddalić się od zwierzęcia. Trzeba też zadbać o to, by nie odcinać mu drogi ucieczki. Jeśli masz przy sobie psa, koniecznie trzymaj go na smyczy. Spotkany na ścieżce łoś często stoi na środku drogi i przygląda się człowiekowi. Chcąc tędy przejść, należy cofnąć się i cierpliwie czekać, aż zwierzę się oddali. Łosie zwykle nie atakują niesprowokowane, ale problem w tym, że człowiekowi zwykle trudno jest ocenić, co w danej sytuacji może być uznane za prowokację. Dlatego kluczowe jest zachowanie spokoju, ciszy i unikanie wykonywania gwałtownych ruchów.
Dobrze też umieć rozpoznać znaki ostrzegawcze, bo zwierzęta przeważnie sygnalizują zamiar ataku. W przypadku łosia jest to nastroszona sierść i uszy kładzione po głowie. Czasem dochodzi do tego oblizywanie warg. Co zrobić, jeśli łoś spokojnym krokiem idzie w stronę człowieka? To też jest ostrzeżenie, które ludzie często błędnie interpretują jako zaciekawienie lub próbę "zaprzyjaźnienia się". W świecie zwierząt działa to nieco inaczej, bo spokojne zbliżanie się do intruza oznacza po prostu "nie boję się i lepiej uciekaj".
Co zrobić, jeśli zaatakuje łoś?
Kiedy mimo wszystko dojdzie do ataku, zaleca się chowanie za większymi przeszkodami, takimi jak drzewa czy samochody. Dzięki temu zwierzę może się zniechęcić i odejść. Łosie biegają z prędkością do 60 km/h, ale są dość mało zwrotne. Jeśli jest się na otwartej przestrzeni i nie ma gdzie się schować albo zostanie się przewróconym przez łosia, jedyną możliwością jest zwinięcie się w kulkę, zasłonięcie rękami głowy i karku oraz czekanie, aż zwierzę straci zainteresowanie i się oddali.
Popularnym przekonaniem jest, że trzeba podnieść ręce i wydawać głośne dźwięki, by odgonić łosia. W praktyce takie zachowanie może go sprowokować do szarży, ponieważ zwierzę atakuje, gdy poczuje się zagrożone, a więc próby przestraszenia mogą przynieść odwrotny skutek do zamierzonego.
Ważne jest też odpowiednie zachowanie podczas jazdy samochodem. W miejscu występowania łosi, ale też innych dzikich zwierząt, należy zwolnić. Kiedy prowadzi się samochód i zatrzyma przed łosiem, pod żadnym pozorem nie należy trąbić, bo głośny sygnał może sprawić, że zwierzę zaatakuje pojazd.
Występowanie łosi w Polsce
Najwięcej łosi żyje w północno-wschodniej Polsce, a ich krajową ostoją są Bagna Biebrzańskie. Jednak można je spotkać również w innych częściach kraju, gdzie znajdą odpowiednie dla siebie warunki. Nie bez powodu sylwetka łosia widnieje w godle Kampinoskiego Parku Narodowego, bo tutaj też dość licznie występuje. Z kolei na Lubelszczyźnie głównym rejonem łosi jest Poleski Park Narodowy.
Mniej oczywistym miejscem jest Wyspa Sobieszewska w Gdańsku, na której żyje przynajmniej kilka osobników. Ze względu na stosunkowo niewielki teren, dość łatwo spotkać je podczas spacerów, a czasem zauważyć je w Wiśle. Rzadko się o tym myśli, ale mimo swoich rozmiarów łosie doskonale pływają, a nawet nurkują.
Źródła: ciekawe.hub.pl, czescgizycko.pl, adfg.alaska.gov, archiwum2.biebrza.org.pl, www.lasy.gov.pl, przyrodnicze.org


