W skrócie
- Ptaki takie jak żurawie, gęsi czy ibisy wykorzystują lot w formacji litery V, aby zwiększyć efektywność energetyczną podczas migracji.
- Dzięki ustawieniu się w odpowiedni sposób za poprzednikiem, ptaki mogą korzystać z korzystnych prądów powietrznych wytwarzanych przez skrzydła innych osobników.
- Badanie z wykorzystaniem nadajników GPS potwierdziło, że ibisy precyzyjnie zajmują miejsca w kluczu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dlaczego ptaki lecą kluczem?
Jesienią na niebie często można zaobserwować ptaki lecące kluczem w kształcie litery V. Najczęściej kojarzymy z tym żurawie, ale również inne gatunki migrujące wykorzystują ten układ i są wśród nich m.in. ibisy i gęsi. Ten układ nie jest przypadkowy i ma istotny związek z zasadami aerodynamiki.
Podczas lotu ptak kieruje powietrze w dół, bo w ten sposób wytwarza siłę nośną potrzebną do lotu. Jednocześnie za jego skrzydłami powstaje złożony układ wirów, po których zewnętrznej stronie powietrze zaczyna przemieszczać się do góry. Kolejny osobnik może skorzystać ze wznoszącego przepływu, ale żeby to zrobić, musi ustawić się nieco na bok i za poprzednikiem, bo właśnie tamtędy przechodzi wir powietrza. To skuteczna metoda ograniczenia wysiłku potrzebnego do lotu, której pozbawiony jest jedynie ptak lecący na czele klucza. Do przewodnika jeszcze wrócimy. Na długich trasach migracji nawet najmniejsza możliwość ograniczenia utraty energii może mieć kluczowe znaczenie dla przetrwania.
Co pokazało badanie ibisów z nadajnikami GPS?
W pracy opublikowanej w "Nature" zespół Stevena Portugala zbadał młode ibisy grzywiaste (Geronticus eremita). Były to wychowane przez ludzi ptaki, które uczyły się trasy migracyjnej z Austrii do Toskanii, podążając za ultralekkim statkiem powietrznym. Na ich grzbietach naukowcy umieścili 23-gramowe rejestratory, które zapisywały pozycję ptaków pięć razy na sekundę, a czujniki ruchu zbierały dane 300 razy na sekundę. W ten sposób badacze mogli zestawić położenie ptaków z momentami uderzeń skrzydeł.
Jak się okazało, ibisy skutecznie wybierały pozycje zgodne z przewidywaniami aerodynamiki, ale też dopasowywały ruch skrzydeł do śladu pozostawionego w powietrzu przez poprzednika.
Co z ptakiem, który leci na czele klucza?
Ptaki, które mają przed sobą inne osobniki, mogą wykorzystywać wytworzone przez nie wiry powietrzne, dzięki czemu mniej się męczą i oszczędzają energię. Tylko co z ptakiem, który leci na czele klucza? On nie ma takiej wygody, ale okazuje się, że i tutaj zwierzęta doskonale sobie radzą i są zdolne do współpracy opartej na wzajemności. Ptak lecący z przodu co jakiś czas zmienia się z innym osobnikiem, a więc i on może odrobinę odpocząć.
Współpraca jest często wykorzystywana przez różne gatunki zwierząt, co w świecie przyrody dość łatwo jest zaobserwować. Przykładem są mniejsze ptaki, które śpią przytulone do siebie, by ograniczyć utratę ciepła. Równie ciekawą strategię mają kaczki, bo osobniki śpiące na obrzeżach stada wykorzystują sen jednopółkulowy, a więc podczas odpoczynku mogą obserwować okolicę i wypatrywać zagrożenia. Ci "strażnicy" co jakiś czas zamieniają się miejscami z kaczkami w środku stada, by zapaść w normalny sen.
Źródła: ciekawe.hub.pl, wiking.edu.pl, sjportugal.com


