W skrócie
- Dzięcioły są nazywane leśnymi deweloperami, ponieważ ich opuszczone dziuple służą jako schronienia dla nietoperzy oraz innych zwierząt, które nie potrafią samodzielnie przygotować sobie kryjówki.
- Badania przeprowadzone w Puszczy Białowieskiej wskazują, że wybór dziupli przez nietoperze zależy od temperatury wewnątrz drzewa, rozmiaru komory oraz średnicy otworu wejściowego, która chroni przed drapieżnikami.
- W australijskich lasach, gdzie nie ma dzięciołów, otwory w drzewach tworzą się powolnie wskutek naturalnego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby, termity i uszkodzenia mechaniczne.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dzięcioły są leśnymi deweloperami
Dzięcioł przygotowuje dziuplę lęgową na własne potrzeby, a gdy przestaje jej potrzebować, z gotowej komory chętnie korzystają inne zwierzęta, które same nie potrafią zrobić sobie takiego schronienia. Z tego powodu dzięcioły są nazywane "leśnymi deweloperami" - są to ptaki, które zwiększają liczbę dostępnych kryjówek dla różnych leśnych zwierząt. Co ciekawe, nie tylko dzięcioły odpowiadają za powstawanie dziupli. W tym procesie niekiedy uczestniczą też grzyby rozkładające drewno. Uszkodzenia na pniu oraz złamane konary powodują próchnienie, które stopniowo prowadzi do powstania pustych przestrzeni.
Jakie nietoperze mieszkają w dziuplach po dzięciołach?
Temat nietoperzy mieszkających w dziuplach po dzięciołach doskonale omawiają badania Ireneusza Ruczyńskiego i Wiesława Bogdanowicza, które zostały przeprowadzone w Puszczy Białowieskiej. Naukowcy wykorzystali nadajniki do śledzenia dwóch gatunków nietoperzy: borowców wielkich (Nyctalus noctula) oraz borowców leśnych (Nyctalus leisleri). Dziuple dzięciołów stanowiły 54 proc. schronień pierwszego gatunku i 10 proc. drugiego gatunku.
Borowce leśne, nazywane też borowiaczkami, znacznie częściej wykorzystywały inne schronienia. Oba gatunki jednak preferowały znajdujące się wysoko kryjówki. Wynika to przede wszystkim z różnych potrzeb, a warunki wewnątrz drzewa nie zawsze są jednakowe. Temperatura wpływa na koszt utrzymania ciepła przez samice, a więc przekłada się też na rozwój młodych. Znaczenie ma również rozmiar dostępnej komory oraz wejście, które ograniczy dostęp drapieżników. Nie każda komora stworzona przez dzięcioła będzie odpowiednim schronieniem dla kolonii rozrodczej nietoperzy.
Przeczytaj także: Niech nie zmyli cię jej rozmiar. To bezlitosny drapieżca, otwiera się w nowym oknie
Dziuple opuszczone przez dzięcioły zajmują też inne zwierzęta, w szczególności sowy. Co więcej, tutaj znaczenie ma gatunek ptaków. Sowa włochatka chętniej wybiera dziuple zrobione przez dzięcioła czarnego, a sóweczka preferuje kryjówki stworzone przez dzięcioła dużego. Powód takiej zależności jest dość prosty i skupia się na średnicy otworu wejściowego. Dzięcioły duże, choć nie wskazuje na to nazwa, tworzą dziuple z mniejszym wejściem, co jest odpowiednie dla sóweczki, będącej najmniejszą sową w Polsce. Natomiast większa włochatka potrzebuje odpowiednio większej średnicy otworu, więc szuka dziupli wydrążonych przez dzięcioła czarnego.
W Australii są dziuple w lasach bez dzięciołów
W Australii nie występują rodzime dzięcioły. Jak więc powstają dziuple w drzewach? Tamtejsze nietoperze wykorzystują przede wszystkim otwory, które powstają wskutek uszkodzeń i rozkładu drewna. Wiatr łamie gałęzie, a pioruny i ogień uszkadzają pnie. Dzieła dokańczają termity i grzyby tworzące puste przestrzenie. Proces ten jest zwykle bardzo powolny i według materiałów przyrodniczych władz Nowej Południowej Walii powstawanie niewielkich dziupli w ten sposób może trwać nawet około stu lat. Duże, głębokie komory, z których korzystają sowy, mogą potrzebować nawet do dwóch stuleci. Tempo powstawania dziupli zależy od gatunku drzewa i panujących warunków. Australijski las bez dzięciołów wyraźnie pokazuje, jak duże znaczenie dla zwierząt mają stare drzewa, w których tworzą się otwory stanowiące schronienie dla nietoperzy, sów i innych leśnych gatunków zwierząt.
Nietoperze potrzebują starych drzew
Posadzenie drzew rozpoczyna wieloletni proces odtwarzania kryjówek i nawet przy obecności dzięciołów jest on mierzony w dziesięcioleciach. Gdy posadzone drzewa już wyrosną i wyglądają jak prawdziwy las, to wciąż może brakować w nich dziupli. Analiza opublikowana w "Frontiers in Ecology and the Environment" wykazała, że wiele zwierząt korzystających z dziupli jest zależna od powolnego rozkładu drewna. Tak więc ochrona nietoperzy wymaga ochrony starodrzewia, szczególnie tego z istniejącymi dziuplami, jak i chronienia oraz sadzenia młodych drzew, w których dopiero powstaną schronienia. Ponieważ powstawanie dziupli jest długim procesem, a drzewo przecież jeszcze musi osiągnąć odpowiednie rozmiary, to ciągłość odpowiednich siedlisk planuje się z kilkudziesięcioletnim wyprzedzeniem.
Źródła: ciekawe.hub.pl, researchgate.net, nietoperze.pl, environment.nsw.gov.au, pk.kielce.pl


