W skrócie
- Babie lato jest sposobem transportu pająków, który pozwala im przemieszczać się do nowych siedlisk.
- Małe pająki i inne organizmy przemieszczające się na pajęczych sieciach stają się częścią aeroplanktonu, czyli planktonu powietrznego.
- Zjawisko to bywa wiązane z pogodną jesienią, ponieważ unoszące się w słońcu pajęcze nici są wtedy łatwiejsze do zaobserwowania.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dlaczego lato nazwano babim?
Latające pajęcze nici miały podpowiadać, czy przed nadejściem zimy można jeszcze liczyć na ciepłą jesień. Jedno z wyjaśnień takiej nazwy wskazuje, że srebrne nici przypominają siwe włosy rozwiewane przez wiatr. Obecnie babim latem nazywamy zarówno unoszące się pajęczyny, jak i okres słonecznej, ciepłej jesieni.
Do czego pająkom służy babie lato?
Dzięki latającym włóknom pająki mogą się rozprzestrzeniać. Na cienkich niciach latają młode osobniki, choć czasem też pojawiają się dorośli przedstawiciele małych gatunków. W ten sposób są w stanie dotrzeć do nowych siedlisk w znacznie łatwiejszy i bezpieczniejszy sposób, niż gdyby wędrowały po ziemi.
W jaki sposób powstaje babie lato? Pająk wspina się na wystający punkt, np. gałąź drzewa, po czym unosi odwłok i wypuszcza przędzę. Taki "latawiec" może składać się z kilku złączonych ze sobą nici. Niezwykła jest obserwacja naukowców, którzy zauważyli, że pająki z rodzaju Xysticus tuż przed odlotem często unoszą przednie odnóża, żeby ocenić siłę i kierunek wiatru.
Wiatr jest jednym z czynników, jakimi posługują się pająki podczas tej niezwykłej podróży. W "Current Biology" w 2018 roku zostało opisane doświadczenie, podczas którego pająki reagowały na pole elektryczne odpowiadające warunkom, jakie panują w atmosferze. Drobne pająki mogą oderwać się od podłoża nawet bez ruchu powietrza. Włoski czuciowe pająków reagują na pole elektryczne, dostarczając informacji potrzebnych do balonowania, jak nazywany jest ten sposób wędrówki.
Plankton unosi się nad łąkami podczas ciepłej jesieni
Plankton kojarzymy głównie z wodą i pokarmem wielorybów, ale nie jest to jedyna definicja, bo organizmy planktonowe nie potrafią skutecznie przeciwstawiać się unoszącym je prądom. W dodatku nie muszą to być małe organizmy, bo zalicza się do nich również meduzy. Natomiast pająk podróżujący na babim lecie staje się częścią aeroplanktonu, czyli planktonu powietrznego, przy czym często towarzyszą mu m.in. zarodniki grzybów i roztocza.
Czy babie lato zapowiada pogodę?
Odczytywanie pogody z zachowania zwierząt i sezonowych zmian przyrody to etnometeorologia, czyli ludowa wiedza o zjawiskach atmosferycznych. Skojarzenie babiego lata z ciepłą jesienią jest przy tym zasadne, bo temu zjawisku zwykle towarzyszą prądy zstępujące i delikatny wiatr. Choć oczywiście nie jest to reguła, bo pająki podróżują w ten sposób również podczas pochmurnej pogody. Jednak to właśnie w ładny dzień łatwiej zaobserwować unoszące się pajęcze nici, które delikatnie połyskują w promieniach słonecznych.
Źródła: ciekawe.hub.pl, cep.uj.edu.pl, pniewy.poznan.lasy.gov.pl, pmc.ncbi.nlm.nih.gov
