W skrócie
- Dane z Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych wskazują, że w ciągu ostatniego ćwierćwiecza krajowa liczebność gila zmniejszyła się o 40 proc. z powodu zmian klimatu niszczących świerki.
- Na spadek populacji wpływają także grzyby atakujące jesiony, gospodarka leśna oraz wrażliwość ptaków na płoszenie w trakcie okresu lęgowego.
- Gile wyróżniają się czarną czapeczką i białym kuprem, a samce dodatkowo intensywnie czerwonym upierzeniem brzucha, co pozwala ci je rozpoznać.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Gile znikają nie tylko z polskich lasów
Dane z Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych obejmują lata 2000-2025. W tym okresie krajowa populacja gili spadła o 40 proc. Niepokojący jest jednak fakt, że w ostatnim dziesięcioleciu proces ten wyraźnie przyspieszył. W ostatnich latach ginie 3,6 proc. gili rocznie.
Ptaki te wymierają nie tylko w Polsce. Ponad 40 proc. populacji gatunku zamieszkuje europejską część Rosji. Zimą do Polski zlatują także ptaki z Finlandii czy Szwecji. Spora część ptaków zamieszkuje również tereny Szkocji czy Rumunii. W Polsce gil jest już gatunkiem chronionym, jednak Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody dalej traktuje go jako gatunek najmniejszej troski.
Przyczyny szybkiego wymierania gili
Największym zagrożeniem dla gili są zmiany klimatu, choć działają one na ptaki nieco pośrednio. Gil to gatunek ptaka leśnego. Jest przystosowany do chłodniejszego klimatu z wysokim poziomem opadów i umiarkowanym latem. Jest ściśle związany ze świerkiem, na którym najchętniej wije gniazda. Niestety z powodu ocieplenia klimatu świerk jest dziesiątkowany w całej Europie.
Do możliwych powodów tak szybkiego wymierania gili mogą przyczyniać się grzyby gromady workowców. Atakują one jesiony, których nasiona są podstawą diety gili. Na populację tego ptaka ma wpływ również gospodarka leśna, przekształcanie obszarów leśnych na rolne czy melioracja.
Gile są dość płochliwymi zwierzętami w okresie lęgowym. Samice, wysiadując jaja na wyższych piętrach świerków, mogą zupełnie porzucić lęg, jeśli zostaną spłoszone. W okresie od maja do lipca warto zatem poruszać się po lesie po wyznaczonych ścieżkach i zachować ciszę w pobliżu świerków, aby nie płoszyć ptaków.
Zdradza go czerwony brzuch i czarna czapeczka. Jak rozpoznać gila?
Choć gile najczęściej łączymy z zimowym krajobrazem, są to rodzime ptaki lęgowe w Polsce, które zamieszkują lasy przez cały rok. Większa sposobność do ich obserwowania zimą wynika z ich intensywnego ubarwienia, które łatwiej spostrzec na ogołoconych z liści drzewach czy na białej pokrywie śniegowej. Ponadto liczba ptaków zimą wzrasta, ponieważ w Polsce zimują osobniki z północy.
Jak rozpoznać gila? Z pewnością najłatwiej zauważyć samce, które wyróżniają się intensywnie czerwonym brzuszkiem i policzkami. Samice charakteryzują się spokojniejszym kolorem. Ich brzuch najczęściej jest jasnoróżowy, kremowy lub brązowy.
Gile należą do rodziny łuszczakowatych. Rozmiarem przypominają wróbla, choć są od niego nieco większe. Mają krępą budowę i krótki masywny dziób, którym mogą rozłupywać twarde nasiona. Zarówno samce, jak i samice mają:
- czarną czapeczkę na głowie i czarny podbródek,
- biały kuper,
- czarne skrzydła z szerokim, białym pasem.
Gile trudno usłyszeć, ponieważ ich śpiew jest cichy i przypomina flet. Jeśli chcesz zaprosić gila do karmnika, warto nasypać do niego nasiona słonecznika lub konopi. Chętnie odwiedzają również ogrody, w których rosną jarzębina, klon, głóg czy dzika róża.





