W skrócie
- Nagłe zmiany pogody sprawiają, że po długich okresach braku opadów występują intensywne deszcze, które powodują zalania mimo utrzymującej się suszy.
- Zjawisko gwałtownych wahań między skrajnie suchymi a mokrymi warunkami staje się częstsze wraz z postępującym ociepleniem klimatu, co wpływa na globalną zmienność hydrologiczną.
- Miasta ograniczają skutki podtopień poprzez wdrażanie rozwiązań takich jak ogrody deszczowe, przepuszczalne nawierzchnie oraz systemy retencyjne, które wspomagają wchłanianie i gromadzenie wody opadowej.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Skąd bierze się ulewa po suszy?
Długotrwały brak opadów często jest związany z utrzymującym się wyżem, ponieważ opadające w nim powietrze zostaje ogrzane, co utrudnia powstanie chmur burzowych. Dodatkowo latem wysoka temperatura sprzyja utracie wilgoci z podłoża i roślin. Taki układ może utrzymywać się przez wiele dni, przy czym znaczenie ma prąd strumieniowy, czyli pas silnego wiatru wiejącego wysoko w atmosferze, który wpływa na przemieszczanie się wyżów i niżów.
Zmiana cyrkulacji umożliwia napływ wilgotnego powietrza i nadejście niżu. Front atmosferyczny jest strefą przejściową między masami powietrza o różnych właściwościach, a powietrze w jego obrębie może się ochładzać, co prowadzi do skraplania pary wodnej. Przy odpowiednich warunkach, które sprzyjają rozwojowi burz, opad może być gwałtowny.
Zmiany klimatyczne nasilają pogodowe skrajności
Globalne ocieplenie zwiększa potencjał opadów, bo już przy wzroście temperatury o 1°C ilość pary wodnej potrzebnej do nasycenia powietrza rośnie o ok. 7 proc. Jeżeli ta wilgotność ma skąd się wziąć, to układ pogodowy może przynieść więcej deszczu. Jednocześnie wyższa temperatura zwiększa zapotrzebowanie atmosfery na wilgoć, co prowadzi do wysychania podłoża.
Szybkie przejścia między skrajnie suchymi i mokrymi warunkami, czyli gwałtowne wahania hydroklimatyczne, mogą obejmować kolejne miesiące, a nawet lata. Przegląd opublikowany w "Nature Reviews Earth & Environment" wskazuje na wzrost takiej zmienności w skali globalnej wraz z rozwojem ocieplenia klimatu.
Ulewa nie oznacza końca suszy
Ogromne znaczenie ma tempo dostarczania wody. Przykładowo opad 30 mm odpowiada 30 litrom na każdy metr kwadratowy, co oznacza, że na każdy hektar powierzchni spada około 300 tys. litrów. Gdy tak ogromny opad spadnie w krótkim czasie, może przekroczyć zdolność gruntu do przyjmowania wody oraz przepustowość odwodnienia. Duża część po prostu odpływa. Biorąc pod uwagę, że wody podziemne potrzebują zasilania przez wsiąkanie, pojawia się problem, bo mimo ulewy ich kondycja się nie poprawia. W efekcie zalane ulice oraz susza mogą występować obok siebie i nie wykluczają się wzajemnie.
Jak chronić miasta przed suszą i podtopieniami?
W miastach jest coraz więcej betonu i asfaltu, które znacząco ograniczają wsiąkanie wody. Deszcz przenika do kanalizacji, a kiedy jej wydajność zostanie przekroczona, woda zacznie gromadzić się w obniżeniach terenu, więc powódź opadowa nie wymaga nawet sąsiedztwa rzeki. W walce z tym zjawiskiem pomagają ogrody deszczowe i przepuszczalne powierzchnie, przy czym zbiorniki retencyjne mogą czasowo magazynować wodę.
Przykładem działań podejmowanych w tym kierunku jest projekt Nowe Centrum Warszawy. Stopniowo usuwana jest część betonowych parkingów, przy jednoczesnym tworzeniu zielonych oaz i umieszczaniu zbiorników retencyjnych. Do tego powstają ogrody deszczowe ułatwiające wchłanianie wody przez grunt. Istotna przy tym jest eksploatacja, bo każdy zbiornik ma swoją pojemność. Zebrany zapas wody musi być wykorzystany przed następną ulewą, żeby nie doszło do jego przepełnienia, co wymaga planowania uwzględniającego prognozy pogody.
Źródła: ciekawe.hub.pl, zdm.waw.pl, naukaoklimacie.pl, sciencefocus.com


