W skrócie
- Wiele gatunków ptaków w Polsce znalazło sprzyjające warunki w miejscach, które poddawane są regularnemu monitoringowi naukowemu w ramach programu IBA.
- Program IBA wyznacza kluczowe ostoje bioróżnorodności, obejmujące obszary występowania ptaków zagrożonych oraz miejsca koncentracji populacji migrujących i zimujących.
- Aktywna obserwacja jesiennych migracji ptaków, nazywana birdwatchingiem, sprzyja wyciszeniu, redukcji stresu oraz poprawie funkcji poznawczych.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Ptasie "hotele" w Polsce. To ostoje bioróżnorodności
Program ostoi ptaków i bioróżnorodności IBA, a dokładniej Important Bird and Biodiversity Areas powstał w latach 70. XX wieku, ale w Polsce koordynuje nim Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków dopiero od lat 90. XX wieku. Na czym polega ten program? Wyznacza on miejsca, które stanowią ważne dla ekosystemu ostoje ptaków, ale również obejmuje obszary, gdzie osiedliły się gatunki zagrożone, te o ograniczonym zasięgu lub występują liczne stada ptaków migrujących i zimujących. Dane z 2010 roku wskazują miejsca w Polsce, które spełniają te kryteria, a należy do nich 170 ostoi lądowych i 4 morskich, co łącznie jest obszarem o powierzchni 63 960 km², gdzie średni zasięg obszarów chronionych wynosi 90 proc.. Jakie gatunki ptaków żyją w tych miejscach?
Całkowita ich liczba wynosi 288, z czego 173 z nich to ptaki lądowe, 109 wodne, 39 morskie oraz 247 to ptaki migrujące. Warto dodać, że tylko 6 proc. z nich to gatunki zagrożone na świecie, do których można zaliczyć m.in. edredona zwyczajnego, podgorzałkę zwyczajną, strepeta, ostrygojada oraz szlamika zwyczajnego. Jednak warto pamiętać, że w Polsce na obszarach ostoi i bioróżnorodności IBA do gatunków szczególnie zagrożonych zalicza się drop zwyczajny i raróg zwyczajny. Gdzie są te ważne miejsca dla ptaków?
Zobacz również: Gdzie w Polsce można zobaczyć tysiące żurawi? Jesienią powstają tu ptasie lotniska, otwiera się w nowym oknie
Lista ptasich miejsc IBA. Nie tylko Dolina Dolnej Odry lub Dolina Baryczy
Jakie miejsca w naszym kraju są ostojami? Przede wszystkim należy do nich m.in. Beskid Żywiecki, Sudety Walbrzysko-Kamiennogorskie, Lasy Radlowskie, Puszcza Sandomierska, Beskid Ślaski, Wyspowy, Niski, ale także Pieniny. Co z terenami na północy kraju? Okazuje się, że tutaj ostoje ptaków są w Dolinie Dolnej Odry, ale też Zatoce Puckiej, Ujściu Wisły, Ujściu Waty, ale przede wszystkim na Zalewie Wiślańskim, Półwyspie Helskim i Zatoce Pomorskiej. Czy te obszary stanowią idealne miejsce do obserwacji, ale również monitoringu tych gatunków? Od 2022 roku obywa się to we współpracy z naukowcami z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego, ale także Grupą Badawczą Ptaków Wodnych KULING, którzy wspólnie monitorują migrację jesienną siewkowców na terenie ujścia rzeki Redy. Dlaczego te badania są tak ważne? Odpoczywające, jak w ptasim "hotelu" siewkowce, dostarczają informacji dotyczących m.in. ugrupowania poszczególnych gatunku i terminów jesiennej migracji. Jakie ptaki znalazły się pod okiem badaczy? Przede wszystkim był to biegus zmienny, kszyk, ale też sieweczka obrożna, czajka, biegus krzywodzioby i kulik wielki.
Kto może obserwować migracje ptaków? Jesienny birdwatching
Czas migracji ptaków to sygnał, że powoli nadchodzi zima, ale także znakomita okazja do podziwiana przyrody. Szczególnie w tym czasie odbywają się wędrówki żurawi, gęsi, ale też szpaków i drozdów, które można poznać bliżej poprzez ich wygląd, głos lub sposób lotu. Czy to sposób na birdwatching? Warto pamiętać, że migracje ptaków związane są nie tylko ze zmianami pory roku i temperatury, ale przede wszystkim z coraz mniejszą dostępnością pokarmu. W jakiś sposób uprawiać bezpieczny i wartościowy birdwatching?
Na samym początku nie potrzeba specjalistycznego sprzętu, a jedynie dobrego humoru i chęci, aby rozpocząć przygodę z nowym hobby, czyli obserwacją ptaków. Z tego powodu na początek warto wyposażyć się w lornetkę, która pozwoli dostrzec szczegóły, co jest ważne w przypadku amatorów przyrody, ale również jest gadżetem, poprzez który zachowamy bezpieczną odległość. Czym różni się popularny birdwatching od ornitologii? Warto pamiętać, że pierwsze z nich stanowi atrakcyjną formę aktywnego wypoczynku, która często nazywana jest ornitologią amatorską lub turystyczną. Co ciekawe, taka forma obserwacji jesiennych migracji, to również ptakoterapia, przynosząca korzyści dla funkcji poznawczych, ale również sposób na redukcję stresu oraz wyciszenie.
Źródło: ciekawe.hub.pl, otop.org.pl, datazone.birdlife.org, ladnydom.pl, madeinwm.pl,
